donderdag 23 oktober 2008

Werkgroep Keerpunt en het Israëlisch-Palestijns conflict

 
Impressies van een thema-avond over Palestijnse christenen. Inleiding overgenomen van IMO Blog.
 
 
 
 
We ontvingen onderstaand verslag van iemand die een bijeenkomst had bezocht van de "Werkgroep Keerpunt", een clubje dat ontevreden is over de volgens hen te pro-Israëlische lijn van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) en daartegen ageert met pro-Palestijnse en anti-Israël activiteiten.

De PKN werd in mei 2004 opgericht als een koepelorganisatie die drie grote protestantse stromingen in Nederland verenigde, voorheen de Samen Op Weg kerken genoemd. Op 11 april 2008 bracht de PKN een nieuwe (de derde) nota uit over "Het Israëlisch-Palestijns conflict in de context van de Arabische wereld van het Midden-Oosten" ("Bijdrage tot de meningsvorming in de Protestantse Kerk in Nederland"), kortweg IPA-nota genoemd. Deze nota bevat de nodige onnauwkeurigheden in haar weergave van het conflict, maar lijkt oprecht te streven naar een evenwichtige en aktieve rol van de PKN in het nader tot elkaar brengen van de partijen en het bevorderen van contacten en verzoening. Er zijn vooraf gesprekken gevoerd met belangengroeperingen van beide kanten, hoewel de pro-Palestijnse aktiegroepen domineerden. In de tekst van de nota wordt de staat Israël dan ook niet gespaard qua kritiek, en bij de weergave van VN resoluties en internationaal recht wordt vaak de pro-Palestijnse interpretatie gevolgd.

De Werkgroep Keerpunt, opgericht in 2003 toen ook de eerste nota van de Samen Op Weg kerken verscheen, is dit allemaal veel te soft, en pleit voor sancties tegen Israël zoals een (vooralsnog) selectieve boycot. Keerpunt eist een totale eenzijdige Israëlische terugtrekking uit de in 1967 veroverde gebieden, waarna pas over een oplossing kan worden onderhandeld:

"Om gelijkwaardige onderhandelingen mogelijk te maken zal Israël haar illegale bezetting van Palestina moeten beëindigen door zich terug te trekken op de grenzen van '67 zoals aangegeven in de betreffende resoluties van de Verenigde Naties."

Het is veelzeggend dat de Werkgroep Keerpunt ruim 60 pagina's aan kritiek heeft op de nota, vrijwel steeds omdat deze nog te mild voor Israël zou zijn. Keerpunt lijkt grotendeels op één lijn te zitten met radikale groepen als Gush Shalom en Sabeel, en natuurlijk met de bekende eenzijdige anti-Israël groepen in Nederland zoals EAJG, UCP e.d., waarmee dan ook volop wordt samengewerkt. Hun nieuwsbrieven en website staan vol met links naar organisaties en artikelen die de bezetting en andere Israëlische praktijken hekelen, zowel gematigde (Nusseibeh, Peace Now en MidEast Web), als radikale (Pappe, Electronic Intifada, Badil enz.), terwijl men goeddeels zwijgt over Palestijns geweld en misstanden. Zo zeggen ze solidair te zijn met Palestijnse christenen, maar hebben nauwelijks oog voor de problemen die zij hebben als kleine minderheid onder de islamitische Palestijnen. Zij zouden slechts te lijden hebben onder de bezetting. Zie ook het verslag hieronder.


Ratna Pelle en Wouter Brassé

- - - - - - - - - - - - - - - - - - -


Verslag van een avond belegd door de werkgroep Keerpunt
"meer aandacht voor de positie van de christenen in het M.O."
met twee Palestijnse christenen als gast,
7 oktober 2008 in Utrecht

georganiseerd door Cordaid, Icco, IKV en Pax Christi


Op deze avond waren ongeveer 25-30 mensen aanwezig.
De Palestijnse christenen waren tegenwoordig in de persoon van de archimandriet (hoofd van de Melkitische kerk) Joseph Saghbini, een Libanees van afkomst, en mr Youssef Daher, een Arabische Palestijn, beiden woonachtig in Jeruzalem. De aangekondigde mw Jean Zaru was verhinderd.
De beide inleidingen waren kort en mager: een klaagzang over Israël. Er was wel enige discrepantie tussen beide heren: Saghbini was ervan overtuigd dat de Palestijnen de oudste rechten hadden in het gebied en dat de Joden daar al sinds het jaar 71 na Chr. weg waren en dus nieuwkomers, maar Daher erkende dat er altijd Joden hebben gewoond.

Overigens werd wel duidelijk dat veel mensen (eigenlijk alle bevolkingsgroepen) te lijden hebben onder de politieke situatie, en zo ook dus de christenen. Maar ja, als je buren geen vrede willen sluiten met jou, dan wantrouw je de buren èn hun verwanten; dat is niet anders. Dat kan schrijnende gevolgen hebben voor families, als een deel in Israël woont en een ander deel Israël niet of niet meer in mag.

Meindert Dijkstra, secretaris van de werkgroep, had de leiding en was met vele instemmend knikkende dames voorspelbaar erg gevoelig voor de klaagzang. Hij staat bekend als een non-vriend van Israël en noemde bij deze gelegenheid zijn werkgroep EACG (Een Ander Christelijk Geluid), naar analogie van EAJG, en vond dat zelf erg leuk. Voor mij is Keerpunt een subversieve groep binnen de kerk, die alles doet om de band tussen kerk en Israël ongedaan te maken, en inderdaad, EAJG is een vergelijkbare wigdrijver tussen Joden en de staat Israël.

Als gespreksleider is Dijkstra tamelijk lomp, en dat was ook al gebleken bij eerdere gelegenheden. Toen iemand in een normaal beleefde vraag de moefti van Jeruzalem noemde, riep hij verveeld uit: "daar gaan we weer... de moefti!!" En op een andere vraag, die vertaald moest worden in het Engels, wilde hij vooraf eerst wel eens weten met welke bedoeling de vraag werd gesteld.

Een meneer waagde te twijfelen aan het historische plaatje dat Saghbini ophing van de pais en vree tussen moslims en christenen in de Arabische wereld. Over Andalusië bestaat een dergelijke mythe. Daar tegenover staan feiten als het compleet verdwijnen van het christendom uit Mekka, de dhimmi-status voor niet-moslims, en de moord op Joodse stammen. Kennelijk vanuit dezelfde gedachte vroeg iemand: zijn er in de regio van het M.O. ook landen aan te wijzen waar christenen het beter hebben dan in Israël. Het antwoord was: Syrië, Jordanië en Libanon. Persoonlijk ken ik gevluchte christenen uit Syrië met een ander verhaal.
Een dame attendeerde op de vrijheid van godsdienst in Israël.

Lag het niet op de weg van de Palestijnse christenen om in georganiseerde vorm te proberen de extremistische elementen onder hun moslimbroeders te benaderen om hen op te roepen tot een constructievere houding? - was een ietwat provocerende vraag. Het antwoord werd niet echt duidelijk, ook al werd door Daher het extreme geweld veroordeeld. Saghbini gaf daarvan weer de schuld aan "de bezetting". Een veel gevolgde tactiek, ook bij Keerpunt en EAJG, die strijk en zet de zwarte piet bij Israël neerlegt, dat nota bene in 1948 direct vrede en vriendschap aanbood aan haar buren, die vervolgens en masse hebben geprobeerd om Israël van de kaart te vegen en dat nog steeds van plan zijn. Vandaag of morgen krijgt Israël natuurlijk ook de schuld van de economische crisis, zoals het ook de schuld kreeg van de aanslag op de Twin Towers.

Er was ook een vraag naar de christenen in Gaza, onder Hamas, die het toch veel zwaarder lijken te hebben dan de christenen in Israël. Wat daar gebeurde (brand en moord) moest volgens Saghbini gezien worden als een incident zoals dat van de Deense cartoons... maar de vraagsteller had geciteerd uit The Catholic News Service: "an anti-christian atmosphere" - dat is geen incident. En ook werd zelfs Al Quaida erbij gehaald. Maar welk bewind zou nu eigenlijk voor christenen te prefereren zijn: het Israëlische of het Palestijnse?

Een van de aanwezigen vroeg ik na afloop om commentaar; hij zei: "ik was gewend aan de tirades van de vorige Anglicaanse bisschop en de Latijnse patriarch (beiden in Jeruzalem). Vergeleken met hen vond ik de twee allervriendelijkst en relatief bijna pro-Israël. Het verhaal van de archimandriet raakte natuurlijk kant noch wal wat betreft het historische plaatje, maar het is wel exemplarisch voor de manier van denken van veel christenen in het Midden-Oosten. Opmerkelijk vond ik de opmerking van Daher: laat Israël Gaza ingaan om alle terroristen eruit te halen, (maar daarbij niet collectief straffen). Nog opmerkelijker was zijn uitspraak: als wij ons in 1948 gerealiseerd hadden dat er altijd al Joden in Palestina waren geweest, hadden wij het delingsplan geaccepteerd. Het gaat mij niet om de historische aanvechtbaarheid van die uitspraak, maar om de betekenis van het doorbrekende inzicht: Joden zijn er niet pas sinds '48. Maar wat mij nog het meest opviel, was dat hij zich in feite distantieerde van de Palestijnse nationale zaak. Op dit moment gaat het om het overleven van de christelijke gemeenschap."
Er was ook een meer religieuze vraag die Dijkstra als volgt overbracht: zien christen-Palestijnen voor Israël nog een rol in 'wat zij dan noemt' het plan van God. Daar gelooft Dijkstra dus in elk geval niet in, als christen. Het uiterst cynische Palestijnse antwoord was: "ja, als 't het plan van God is de Palestijnen te verdrijven."

Er werd een keer geïntervenieerd toen de "muur" werd aangewezen als verschrikkelijk. Toen zei iemand: "an evil, yes, but necessary", een noodzakelijk kwaad. Daar moest even over worden nagedacht en het antwoord was: nee, niet noodzakelijk, want het helpt niks: ze graven tunnels en je krijgt ook die bulldozer aanslagen binnen de afscheiding. Dat is nu eenmaal de wanhoop van de mensen vanwege de bezetting. Echter, door de afscheidingsbarrière worden veel aanslagen voorkomen, het is nu wat dat betreft een stuk rustiger dan voorheen. Dat sloeg niet aan. Een andere dame was er zelfs van overtuigd dat de afscheiding niets met veiligheid te maken had, maar met landje-pik.

Na afloop heeft een Nederlandse predikant Youssef Daher aangesproken met de vraag of er ook contacten bestonden met Joodse christenen in Israël. De predikant had zelf jeugdige Palestijnse christenen en jongere Joodse christenen bij elkaar gebracht, tot twee keer toe, in een jeugdkamp, in Nederland. Dat was een aangrijpend gebeuren geworden waaruit vriendschappen zijn ontstaan. Is dan misschien deze relatie, tussen Joods-christelijk en Palestijns-christelijk, een brugmogelijkheid? Hij zei ook: "door mijn contacten met de christen-Palestijnen sinds 2001 vanuit de stichting Tabitha Ministries Nederland heb ik hun situatie in Bethlehem van nabij meegemaakt en hun verhalen gehoord." In feite was er voor hem niets nieuws in wat er gezegd werd van Palestijnse kant. De vervangingstheologie (de gedachte dat de kerk Israëls plaats en functie heeft ingenomen in deze wereld) wordt zonder scrupules verdedigd. En dan denk je bij jezelf: hoe kun je hun geweten wakker schudden, terwijl ze het al zo moeilijk hebben in de wereld van de islam? Alles verliep z.i. heel voorspelbaar en diegenen, die een ander geluid lieten horen werden gedoogd of kregen een berisping. De sfeer was daarom niet open.
De predikant had Joseph Daher ook gevraagd: 'What is your relationship with the Jewish christians?' Daarop antwoordde hij: 'You mean messianic Jews?' 'Yes', zei hij, 'You have contact with Musalaha in Jerusalem? They strive after reconciliation between christian-Palestinians and messianic Jews'.
Maar het antwoord luidde: 'We don't have'. De vraagsteller weet dat de "messiaanse Joden" staan achter de landbelofte voor Israël, en achter de staat Israël.

Toch ben ik blij daar geweest te zijn. Enerzijds omdat de nood van de christen-Palestijnen je zeer ter harte gaat, anderzijds omdat de pro-Palestijnse beweging binnen de kerk in Nederland een tegengeluid nodig heeft.
Er was ook een meneer die Rotterdam en Gazastad bevriend wil zien. Zeg mij wie je vrienden zijn...

Wat moet je nu met zo'n avond? De verdeeldheid tussen christenen binnen de PKN, die zo duidelijk naar voren komt in de IP-nota (de nota van de PKN over het conflict in het Midden-Oosten), vind je in iets andere Oosterse vorm terug bij de christen-Palestijnen: je laat Israël Israël zijn zoals de bijbel het vanouds heeft gezegd en zoals het zichzelf verstaat: volk-land-staat, of je wilt daar onderuit, zoals ook in het theologisch instituut Sabeel te Jeruzalem, o.l.v. Naim Ateek, die ook ettelijke antisemitische uitspraken op zijn naam heeft staan.

Deze diepe verschillen kunnen op zo'n avond niet zinnig aan bod komen, alles blijft wat aan de buitenkant hangen.

 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen