woensdag 10 juni 2009

Israël en de Palestijnen: een asymmetrisch conflict

 
Hieronder een kritische bespreking van een IKV/PaxChristi brochure.
 
_______________________________

 

Vredestichters?

door: G.A. van der Spek-Begemann

 

 

Israël en de Palestijnen: een asymmetrisch conflict – dat is de titel van een brochure die is uitgegeven door IKVPaxChristi (tegenwoordig in één adem geschreven) samen met de Remonstrantse Broederschap, in 2008.

Het woord 'asymmetrie' is populair bij veel mensen die hun zegje doen over het beruchte conflict voornoemd.   Men bedoelt echter alleen maar dat Israel groter, sterker, machtiger en rijker is dan bv Hamas en de Palestijnen, maar zo is de term a-symmetrie voor deze relatie toch echt misplaatst. Die term duidt namelijk op een verhouding die eigenlijk geen comparatieven verdraagt. Zo zou je de relatie tussen Israel en de kerk wel een a-symmetrische kunnen noemen, want daarin spelen geen comparatieven. Het gaat daarin om een etnische en een niet-etnische entiteit. Bij asymmetrie in relaties gaat het niet om trappen van vergelijking.

Omdat het woord onderdeel is van de titel, moet je er toch wel even bij stil staan. Bovendien blijkt bij de remonstranten dat ze op dit punt zijn gestruikeld en gezwicht. Zoals hieronder aangegeven.

 

auteurs:

Gied ten Berge, beleidsmedewerker van IKVPaxChristi, Karel Blei, voormalig secretaris-generaal van de Ned. Herv. Kerk en nu bestuurslid van het IKV, Mijnke Bosman-Huizinga, voormalig alg. secr. Remonstrantse Broederschap en ook bestuurslid nu van het IKV, Jannie Kuik van het IKVPaxChristi, Johannes Tromp, opleidingsdirecteur bij de faculteit godsdienstwetenschappen in Leiden en remonstrants predikant.

 

bedoeling

De titel laat ons nog even in het ongewisse over de bedoeling, maar uit het Woord Vooraf  blijkt het toch wel te gaan om propaganda voor een zeer bonte verzameling organisaties (p.47 en 48) die menen de vrede te kunnen bevorderen, door te werken aan doorbreking van de genoemde asymmetrie; dat is althans het streven (p.3).

Wil men dat Israels vijanden even sterk worden als Israel? Of misschien zelfs sterker?

Men hoopt ook op nauwere onderlinge samenwerking tussen organisaties die op dit terrein bezig zijn. In de lijst van organisaties staat als vreemde eend in de bijt ook het Cidi, dat m.i. staat voor iets heel anders: voor informatie en documentatie over Israel. Ik vraag me ook af of het Cidi erop gesteld is in dit gezelschap te verkeren, en zal de organisatie daarnaar vragen.

De lijst is lang, maar zo welsprekend,  dat verdere bespreking van de brochure welhaast overbodig wordt. Maar bij tijd en wijle wordt  de opsomming ook absurd. 

Hele kerkgenootschappen zijn erin opgenomen: behalve de Remonstrantse Broederschap komen we de Algemene Doopsgezinde Societeit tegen, de RKK, de PKN. Ook Dries van Agt blijkt gemetamorfoseerd tot organisatie, met website.

Verder de bekende clubs als Cordaid, EAJG, ICCO, Kerk en Israel, Kerkinactie, Ned. Palestina Komitee NPK, OJEC (ook een vraagteken waard) , SIVMO, UCP, Vrienden van Sabeel, Keerpunt en nog andere.

De stichting Christenen voor Israel stond er niet bij. Gelukkig maar. Deze stichting gelooft ook niet zo erg in vrede via doorbreking van die "asymmetrie" en zou zich hier absoluut niet thuis voelen. Zij ziet de weg naar vrede voor de Palestijnen meer in een erkenning van de staat Israel en het afzweren van haat en geweld. Vanuit de islam moeilijk voor te stellen.

Met de genoemde organisaties worden verbonden geacht enkele (linkse) Israelische en Palestijnse vredesorganisaties.

 

historisch overzicht

Het historisch overzicht van Jannie Kuik is beter dan wat je meestal onder ogen krijgt, al kun je nu en dan een woordkeus en omissies signaleren die de kleur van de brochure uit de verf laten komen. "Er werd een Hamas-regering gevormd".  Over de intimidaties bij de "democratische" verkiezingen geen woord. "Daarop volgde een complete politieke en financiele boycot van deze regering door het Westen". Dat het ging om een terroristische organisatie lijkt het vermelden niet waard.

De Joodse vluchtelingen uit de Arabische landen zijn volgens haar: immigranten die zich in Israel hebben gevestigd... Vrijwillig, denk je dan, maar dat ligt dus even anders.

Bij obstakels voor de vrede noemt zij de bekende zaken als de "muur", en Jeruzalem als splijtzwam, en ze vermeldt dat Condoleeza Rice spreekt van 'bezetting' van Oost Jeruzalem. Er moet hierover "een steviger opstelling" komen van de internationale gemeenschap, vindt Jannie Kuik.

 

Gied ten Berge heeft het over de verdwijnende minderheid van de christenen – geheel te wijten aan de stichting van de staat Israel (p.23).

Hij schrijft ook nog iets over Israel en Rome: Jeruzalem moet z.i. onder een interreligieuze raad komen "als teken van verzoening tussen de religies". Maar ja, 2 Koningen 18 spreekt andere taal. 't Is maar net of je gelooft in de enige God, die van Israel, of dat je ook nog buigt voor andere goden. In een wereld vol religies moet je het verkeer maatschappelijk-politiek natuurlijk zo goed mogelijk regelen, maar een religieuze verzoening is bijbels gezien ongewenst en dus practisch gezien onmogelijk.

 

Johannes Tromp heeft het over 'uitverkiezing' en beschouwt dat als vertelling en literair produkt van Israel. Daar geeft hij tekst en uitleg bij vanuit zijn psychologisch-literaire kijk op de bijbel. God is, zegt hij, volgens Israel een beloner en een straffer en alles wat God verkeerd doet wordt goed gepraat met Gods trouw aan zijn beloften. Maar hij heeft er een goedmoedige verklaring voor. "In de dagen van het OT was God geen idee of geloofsvoorstelling maar een vanzelfsprekende realiteit". Zo is het maar net. Maar Tromp meent met zijn door de Rede verlichte geest dat dit geloof verleden tijd is. Kennelijk is die verlichting dan niet helder genoeg.

 

Karel Blei schrijft over Nederlandse protestanten en Israel. De geschiedenis in de NHK kennen we, maar het wordt duidelijk dat Karel Blei van den beginne met twee tongen wenste te spreken. Twee stemmen, dubbele solidariteit, dubbele loyaliteit – het komt erop neer dat de band tussen kerk en Israel niet erkend wordt als uniek. De fusie tot PKN – dat is in zijn ogen pas echt vooruitgang in de voortgaande bezinning die hij altijd al had gewild. Door de fusie kwam de door hem waarschijnlijk toegejuichte kerkordewijziging tot stand - die de deur pas echt open zette voor het christelijk anti-zionisme. 

De tweede nota IP was nog niet verschenen toen hij dit stukje schreef. Karel Blei (p.38) hoopt op een "theologisch onderbouwd pleidooi voor een orientatie op het internationaal recht als mogelijke uitweg uit de impasse" van "de gebruikelijke tegenstellingen" in de kerk en hij hoopt dat de tweede nota daarin zal voorzien.

De koerswijziging die Cohen Stuart destijds al signaleerde is op dreef gekomen.

             Karel Blei denkt met vele anderen dat ons internationaal recht 18-karaats van goddelijk onfeilbaar gehalte is, maar we leven helaas nog niet in het Koninkrijk. We hoeven maar even te kijken naar de mensenrechtenraad van de VN, naar Durban, en we weten genoeg over hoe voos en verpolitiekt het internationaal recht kan zijn.

We doen er beter aan om te varen op het kompas van de bijbel dat Israel de weg heeft gewezen naar Israel.

 

Het remonstrants geluid van mw Bosman-Huizinga was voor mij aanvankelijk een  aangename verrassing. In de 17e eeuw  zijn de stemmen van Episcopius, Philippus van Limborch en Barlaeus zeer positief over de relatie met de Joden: Deo vivamus amici. Ik ken eigenlijk geen mooiere uitdrukking. Bij de oprichting van de wereldraad van kerken was het J.H. Heering  die pleitte voor schuld-erkenning en tegen Jodenzending. Hij zei hierover tegen Joodse vrienden: "eerst constateren dat wij uw diepe smart kennen, en dan aankondigen dat wij tegen u gaan preken? – het is hypocriet" (p.40)

In 1981 hebben de remonstranten gestemd tegen een verklaring van de raad van kerken n.a.v. het hardnekkig anti-semitisme, omdat die verklaring meer ging in de richting van kritiek op de staat Israel (p. 41)!

Helaas stelt de remonstrantse inbreng verder dat de kerk met geen enkel volk een bijzondere band kan hebben.

Ja dat is met het verstand ook lastig in te zien vanwege de asymmetrie in de verhouding: een volk met nationaal tehuis enerzijds en een geestelijke gemeenschap als de kerk, zonder nationaliteit, zonder nationaal tehuis, anderzijds. Maar als christen moet je dan ook verder kijken dan je ratio lang is en uit de bijbel leren waar je christelijke wortels in hechten. Paulus gebruikt het beeld van de edele olijf waarop wij geënt zijn. Nauwere band is er toch niet? Het  Deo vivamus amici  gaat voor de christenheid nu eenmaal alleen maar op met Israel.

             En zo zijn dan helaas ook de remonstranten terecht gekomen in het kielzog van alle genoemde organisaties, waarvan vele al duidelijk het antisemitisme naderen of zelfs omarmen, eventueel zonder het te weten.

 

Bron: Israel & de Kerk

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen